paymanshaikhi

پيمان شيخي: جلسه نمايشنامه‌خواني و نقد نمايش”روباه و عقاب”نوشتع بيژن مفيد به كارگرداني هنگامه مفيد، در اداره برنامه‌هاي تئاتر برگزار شد.
به گزارش سايت ايران تئاتر، اين نمايشنامه در برنامه نمايشنامه‌خواني مروري بر آثار بيژن مفيد، در اداره تئاتر و با همكاري گروه نمايش”كلاغ” خوانش شد.
در ابتداي جلسه نمايشنامه‌خواني”روباه و عقاب” داود فتحعلي‌بيگي مدير اداره تئاتر با اشاره به اين كه برگزاري اين جلسه نمايشنامه‌خواني مصادف با سالمرگ بيژن مفيد است، آرامش روح آن مرحوم را از خداوند خواستار شد و حاضران را به تماشاي نمايشنامه‌خواني”روباه و عقاب” دعوت كرد.
پس از خوانش اين نمايشنامه كه با استقبال خوب حاضران مواجه شد، جلسه نقد و بررسي آن با حضور هنگامه مفيد كارگردان اين نمايشنامه‌خواني، بهمن مفيد، مهندس هوشنگ كبير، علي‌اصغر راسخ‌راد و آزاده شاه‌ميري و تماشاگران و جمعي از خبرنگاران در كافه ترياي اداره تئاتر برگزار شد.
علي‌اصغر راسخ‌راد با اشاره به توانايي برقراري ارتباط اين نمايشنامه با مخاطبان جلسه نمايشنامه‌خواني گفت:«تئاتر امروز ما از اين ضعف برخوردار است كه توانايي برقراري ارتباط مناسب با تماشاگر را ندارد، در حالي كه اين نمايشنامه كه محصول دهه پنجاه است، هنوز مي‌تواند با مخاطب ارتباط برقرار كند.»
مهندس هوشنگ كبير، در ارتباط با اين مطلب گفت:«اصولاً تئاتر براي قشر خاصي از جامعه است و براي كساني است كه از قدرت درك آن برخوردار باشند. اما مهم‌ترين مسئله اين جاست كه اجرا كنندگان تئاتر مخاطبان خود را نمي‌شناسند و اساساً جداي از عالم تئاتر و تحت تاثير تعليماتي هستند كه وارداتي است و نوع رفتارشان با تئاتر به گونه‌اي است كه جامعه ايراني مي‌تواند با آن ارتباط برقرار كند. در اين جا لازم است به اين نكته اشاره كنم كه بيژن مفيد، در فكر ايجاد زبان تئاتري براي ايران بود. زبان تئاتري كه در عين حال كه تئاتر امروزي تلقي مي‌شود و براي قشر تحصيلكرها كه با فرهنگ ما در تماس است، ريشه ايراني داشته باشد و با استفاده از اين كه بنيان همه ادبيات ما چه داستان و ... بر پايه شعر استوار بوده، بسياري از نمايشنامه‌هايش را به صورت شعر نوشته است. اما درخواست من از خانم مفيد براي نمايشنامه‌خواني”روباه و عقاب” اين است كه مناسب بود جلوي هر كدام از نقش‌خوانان نمايش اسم شخصيت نمايشنامه نوشته مي‌شد چرا كه لباس و گريم نداشتند تا مخاطب توانايي شناخت او را داشته باشد.»
وي در ادامه افزود:«نكته‌اي كه در نمايشنامه”روباه و عقاب” متوجه آن مي‌شويم اين است كه بيژن مفيد در تمام نمايشنامه‌هايش شخصيتي وجود دارد كه در حقيقت خود بيژن مفيد است. »
حمزه از بازيگران گروه سابق بيژن مفيد نيز در ادامه صحبت‌هاي كبير ضمن اشاره به عدم آشنايي هنرمندان جوان با هنرمندان دهه‌هاي گذشته تئاتر كشورمان اضافه كرد:«دليل عمده اين كه نمايش‌هاي تئاتر فعلي ما توانايي برقراري ارتباط با تماشاگر را ندارد اين است كه ارتباط با گذشته قطع شده و در حقيقت نسل بعد از ما به ريسمان پاره‌اي آويزان شده كه به هيچ كجا بند نيست و چنان چه اين ريسمان با گذشته گره بخورد، مي‌تواند نتيجه بخش باشد و اين حركت امروز كه مي‌توانيم راجع به بيژن مفيد حرف بزنيم، گامي براي ارتباط با گذشته است.»
طاهري يكي ديگر از بازيگران گروه بيژن مفيد نيز در ادامه اين مطلب افزود:«يكي از افتخارات من بازي در اين نمايش در جشن هنر شيراز است و هنوز به خود مي‌بالم كه با خانواده مفيد آشنا شده‌ام چرا كه چيزهايي از آن‌ها آموخته‌ام كه از كمتر كسي آموخته‌ام.»
آزاده شاه‌ميري نيز كه چندي قبل نمايشنامه”سهراب، اسب، سنجاقك” را در جلسات نمايشنامه‌خواني اداره تئاتر كارگرداني كرد ضمن ابراز خوشحالي از حضور در جلسه نقد و بررسي نمايشنامه”روباه و عقاب” گفت:«رويكردي كه در حال حاضر اداره تئاتر براي جلسات نمايشنامه‌خواني در نظر گرفته، ما چند سال قبل در نشريه‌اي دانشجويي به آن پرداختيم وسعي كرديم با نگاهي علمي به آن بپردازيم به گونه‌اي كه شيفته‌وار نباشد. به طور كلي رويكردي علمي نسبت به آن داشتيم و كارهاي شناخته نشده مفيد را بررسي كنيم كه به جز بيژن مفيد، نمايشنامه‌نويسان ديگري را نيز معرفي كرديم كه پس از آن اين حركت مورد توجه واقع شد چرا كه گذشته نسل ما، اهميت دارد. اميدوارم بتوانيم با نگاهي علمي نمايشنامه‌هاي بيژن مفيد را كشف كنيم.»
بهمن مفيد كه نقش عقاب را در اين نمايشنامه‌خواني به عهده داشت، ضمن ابراز خوشحالي از حضور در اداره تئاتر در رابطه با اين نمايشنامه اظهار كرد:«من در كار بازيگري 200 سال دارم و در اين نمايشنامه‌خواني كار مهمي نكردم بسا كه فكر مي‌كنم ضعيف عمل كردم چرا كه من سارنگ، محتشم، تفكري، اميري و ... را ديده‌ام و از آن‌ها آموخته‌ام اما بچه‌هاي جوان تئاتر شاهكار هستند چرا كه به صورت خودجوش عمل كرده‌اند. در آن زمان برادر ديگرم با سفري كه به فرنگ داشت سبك جديدي از نمايش را آموخته بود و در بازگشت خود اقدام به راه‌اندازي كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان كرد و فعاليت‌ خود را با بچه‌هاي آن جا آغاز كرد كه بيشتر اين نمايشنامه‌ها را نيز در آن جا اجرا كرد. اصولاً‌ در آن زمان ما همواره در حال آموزش بوديم و به نسبت جوانان فعلي واقعاً كار چنداني نكرديم، چرا كه علاقه‌مندان كه امروز در كنار من نقش‌خواني مي‌كنند متعلق به نسل جوان هستند و واقعاً خيلي خوب اين كار را انجام مي‌دهند.»
بهمن مفيد در ادامه جلسه در خصوص شخصيت بيژن مفيد گفت:«بيژن مفيد با شما هيچ فرقي نداشت او پژوهشگر بود و چشم سومي كه همه ما از آن بهره‌منديم اما استفاده نمي‌كنيم، مورد استفاده وي قرار داشت. او در لحظه همه دنيا و سرزمين خود را مي‌ديد و مقايسه مي‌كرد بهره‌اي كه از اين مقايسه مي‌گرفت نمايشنامه‌هاي او و اجراهاي او بود. به ياد دارم وقتي آقاي”دان لافون” و همكارشان به ايران آمدند و تمرينات جديد براي بازيگري ارائه دادند، سال‌ها بود كه شاگردهاي بيژن مفيد مشغول آن تمرينات بودند و آن اساتيد كه به ايران آمده بودند از شاگردهاي بيژن نيز عقب‌تر بودند و اين حاصل نگاه گسترده بيژن مفيد بود. او تئاتر را موجود زنده‌اي مي‌پنداشت كه يك سوي آن تماشاگر بود به اين معني كه تماشاگر را از تئاتر جدا نمي‌كرد و مجموعه تماشاگر با تئاتر را تئاتر مي‌دانست. بيژن مفيد از سالن كم جمعيت بيزار بود و اين در حالي بود كه آن زمان شعار عده‌اي از هنرمندان تئاتر اين بود كه ما براي 10 يا 15 تماشاگر نمايش اجرا مي‌كنيم چرا كه مي‌خواهيم آن تعداد مخاطب اثر را درك كنند. بيژن حتي به سالن با جمعيت متوسط نيز علاقه‌اي نداشت و دوست داشت كه سالن تئاتر همواره پر باشد، براي اين كه معتقد بود يك سالن بايد پر از افراد فرهيخته باشد.»
مهندس هوشنگ كبير در اين ارتباط گفت:«فرقي كه بيژن مفيد با ساير هنرمندان تئاتر داشت اين بود كه ديگران فعاليت مي‌كنند تا تئاتر را بياموزند و شايد به صورت تخصصي نيز آن را آموخته باشند، در حالي كه بيژن مفيد تئاتر را به صورت مطلق و مجرد نمي‌ديد، او به اندازه يك اديب ادبيات ايران را مي‌شناخت، به اندازه يك موسيقيدان متبحر، با دستگاه‌هاي موسيقي آشنا بود، به اندازه‌ يك جامعه‌شناس مكاتب فلسفي و سياسي را مي‌شناخت و به طور كلي تئاتر او تهي نبود. براي مثال شعري كه در آغاز نمايشنامه”عقاب و روباه” است، يك از عرفاني‌ترين شعرهايي است كه بيژن از آن استفاده كرده است. او از علوم رياضي، آگاهي داشت و آن‌ها را پايه تئاتر خود قرار داده بود.»
وي در پاسخ به اين كه علت استفاده بيژن مفيد از تمثيل و استعاره در نمايشنامه‌‌هايش چيست اظهار كرد:«به طور كلي استفاده از تمثيل به عنوان يكي از پايه‌هاي هنر محسوب مي‌شود و اين مختص به بيژن مفيد نيست، البته بايد بگوييم كه او به درستي و به جا از اين امر استفاده كرده است.»